Hoe maak je een natuurdagboek met kinderen? Begin met de zintuigenbloem! Met deze eenvoudige Nature Journaling-oefening ontdekken kinderen de natuur door bewust te kijken, luisteren, ruiken en voelen. Ze leggen hun waarnemingen vast met kleine tekeningen en woorden en doen zo spelenderwijs ontdekkingen over de natuur. Nieuwsgierig? Met het gratis PDF-werkblad onderaan dit artikel kun je meteen aan de slag. Een geweldige oefening om samen te doen met je (klein)kind of klas. Goed kunnen tekenen is niet nodig.
Leeftijd: 6-12 jaar.
Tijdsduur: Ongeveer 10 minuten.
Benodigdheden:
- Een kleine natuurvondst (bijvoorbeeld een blad, bloem, vrucht of slakkenhuis).
- Werkblad (zie download onderaan deze pagina)
- Klembordje.
- Potlood of stift.
- Eventueel een stopwatch of zandloper (om de tijd bij te houden)
Wat is Nature Journaling met kinderen?
Nature Journaling – ofwel een natuurdagboek maken – is een aandachtige en creatieve manier om de natuur te ontdekken. Door te tekenen en te schrijven leren kinderen beter waarnemen. Kinderen zijn van nature al nieuwsgierig naar de wereld om hen heen. Een slak op het schoolplein, een vreemd gevormd blad of een vogel die geluid maakt. Er valt zoveel te ontdekken! Met Nature Journaling stimuleer je die natuurlijke nieuwsgierigheid en creëer je de tijd en mogelijkheid om bewust stil te staan bij wat ze in de natuur tegenkomen. Zo groeit niet alleen hun kennis van de natuur, maar ook hun verwondering en verbondenheid ermee. Een groene basis waar ze de rest van hun leven plezier van kunnen hebben.
‘Hé er woont een slak in dit huis’
‘Heeft de slak een mond?’ Ja kijk, een klein spleetje!’
‘De sprieten lijken wel van rubber!
Uitspraken van kinderen tijdens één van onze Nature Journaling-workshops.
Waarom de zintuigenbloem?
De zintuigenbloem geeft kinderen houvast en helpt hen focussen. Elk bloemblaadje staat voor een waarneming met een van de zintuigen. Door per bloemblaadje een kleine tekening of een paar woorden toe te voegen, ontdekken kinderen stap voor stap nieuwe eigenschappen van hun vondst. De bloem helpt hen zo hun aandacht te verdelen en bewust bij één zintuig tegelijk stil te staan. Het stimuleert hen te vertragen: niet alleen kijken, maar ook luisteren, voelen, ruiken en – als het veilig kan – proeven.
Zo werkt de oefening
Je hebt maar weinig nodig om te beginnen. Een kleine natuurvondst, een potlood en het werkblad zijn voldoende. Zo pak je het aan.
- Ga naar buiten en zoek een mooi voorwerp in de natuur. Houd het klein!
- Onderzoek jullie natuurvondst met aandacht en nieuwsgierigheid. Doe dit in vijf stappen:
- Kijken: Welke kleuren en patronen zie je?
- Voelen: Hoe voelt het object: glad, ruw, koud?
- Luisteren: Houd het object naast je oor en beweeg het zachtjes…hoor je iets?
- Ruiken: En als je het bij je neus houdt…ruik je iets bijzonders?
- Proeven (optioneel): Sla deze stap over bij onbekende natuurvondsten. Proeven kan alleen met iets waarvan je als volwassene zeker weet dat het veilig eetbaar is.
- Vul elk bloemblaadje in met woorden en een kleine tekening die passen bij jouw waarnemingen. Houd het simpel: het gaat om wat kinderen ontdekken, niet om de mooie tekening.
Tips voor ouders en leerkrachten
- Laat de kinderen hun natuurvondst zoveel mogelijk zélf onderzoeken.
- Stimuleer hen bewust om bij ieder zintuig apart even stil te staan.
- Geef hen de tijd om hun waarnemingen op te schrijven of te tekenen (hoeft niet mooi!)
- Vraag na elk zintuig kort naar waarnemingen en ervaringen van de kinderen: ieder antwoord dat ze geven is goed. Het gaat om hun eigen indrukken!
- Pas je aan het tempo van de kinderen aan. Zijn de kinderen erg energiek? Houd de vaart er dan in en geef hen bijvoorbeeld 30 seconden per zintuig om waar te nemen en 30 seconden om te tekenen/schrijven.
Veel plezier met Nature Journaling!
Download het gratis PDF-werkblad
Verder kijken: de Wild Wonder-methode
Smaakt deze oefening naar meer en wil je verder met het maken van een natuurdagboek met kinderen? De volgende keer kun je nieuwe stappen toevoegen aan jullie natuuronderzoek. De 3 vragen van de Wild Wonder-methode lenen zich goed om verder te kijken dan alleen de zintuiglijke waarnemingen.
- Wat valt je op?
- Wat vraag je je af?
- Waar doet de natuurvondst je aan denken?
Meer weten? Lees mijn artikel over deze eenvoudige en krachtige manier om Nature Journaling te leren: 3 vragen van de Wild Wonder-methode.
Over de auteur
Hi! Mijn naam is Olga Karina. Ik ben gecertificeerd Wild Wonder Nature Journaling-docent en vrijwilliger bij duurzaamheidscentrum De Papaver in Delft. Daar ben ik actief met het bedenken en begeleiden van NMDE-natuurlessen voor basisschoolkinderen. Ook geef ik workshops Natuurdagboek maken. Op deze website deel ik gratis tips en inspiratie om zelf een Nature Journal te beginnen.
