In de herfstige polders bij Delft ontdek ik een fascinerende, hagelwitte paddenstoel. Het blijkt een geschubde inktzwam te zijn, die na verloop van tijd kan veranderen in een zwarte, inktachtige vloeistof. Hoe herken je deze bijzondere zwam? En kun je echt schrijven met de inkt van deze paddenstoel? Kijk mee over mijn schouder en zie hoe eenvoudig én ontspannend Nature Journaling is. Ook als je denkt dat je niet kunt tekenen.
Een witte reus
De zon is net op wanneer ik met tekenspullen in mijn rugzak de polder in fiets. Ik geniet van de warme kleuren geel, oranje en roze op de wolken. Dan zie ik plotseling iets wits oprijzen aan de kant van de weg. Zou het een paddenstoel zijn? Door het natte gras loop ik ernaartoe. En ja hoor, het is inderdaad een kanjer van een paddenstoel van zeker 25 tot 30 centimeter hoog. Ik onderdruk de neiging om direct mijn telefoon te pakken en op te zoeken welke soort het is. In plaats daarvan pak ik mijn schetsboek en potloden.
Steeds beter kijken
Op mijn zitmatje in het gras voor de paddenstoel, noteer en teken ik nauwkeurig wat ik waarneem. Mijn eerste gedachte: het lijkt wel een enorme lolly of ijs op een stokje! De paddenstoel is helderwit met een ronde, lichtbruine top en staat stevig op een lange sterke steel. Alleen helemaal onderaan zie ik een miniem zwart randje. Verder valt me de rafelige structuur op van de hoed en de kleine vliegjes en mini-wespjes die erop zitten. Hoe langer ik kijk, hoe meer details ik zie die ik in eerste instantie helemaal niet had opgemerkt.
Waarom de naam inktzwam?
Na een tijdje ben ik toch wel benieuwd welke soort het is. Via de app ObsIdentify leer ik dat het vrijwel zeker om de geschubde inktzwam gaat (Coprinus comatus): een van de meest voorkomende inktzwammen in Nederland. Je kunt ze tegenkomen op akkers, weilanden, parken en in wegbermen….ook in de stad. Gek dat ze me nooit eerder opgevallen zijn! Het meest bijzondere vind ik de keuze van de naam ‘inktzwam’ voor een helderwitte paddenstoel.
Schrijven met een stokje
Dan bedenk ik dat ik in de buurt van de grote witte zwam een donker gekleurd exemplaar heb zien liggen met een glimmend ding ernaast….bijna vloeibaar. Ik kijk er opnieuw naar en concludeer dat dit de hoed van een inktzwam in ontbinding moet zijn. Op internet lees ik dat dit slimme proces ‘autolyse’ heet: de zwam verteert zichzelf om zo zijn zwarte sporen via de vloeistof te verspreiden. Vroeger vermengden mensen deze inkt met wat Arabische gom om er echt mee te kunnen schrijven. Dat wil ik ook proberen! Ik pak een stokje met een scherpe punt en zet het voorzichtig in de zwarte substantie. Dan trek ik een streepje op een los papiertje. Het lukt! Ik kan er zelfs een paar woorden mee schrijven en een schetsje maken. Wow!
Blijvende herinnering
Waar ik me het meest over verwonder is dat de overgang van witte stevige paddenstoel tot zwarte bijna vloeibare substantie heel snel schijnt te gaan, soms zelfs binnen 24 uur. Ik bof dus maar dat ik de paddenstoel hier in zijn meest frisse en fiere verschijning heb kunnen observeren. Dat blijkt des te meer, wanneer ik de volgende dag terugkom. Nergens meer een zwam te bekennen: een grasmaaier is er grondig overheen gegaan en ik kan geen stukje meer vinden. Wanneer ik dus binnenkort weer een mooie paddenstoel zie, zal ik zeker weer eerst mijn schetsboek en potloden pakken. Ik onthoud veel beter wat ik gezien heb en bovendien houd ik er een tastbare herinnering van een mooi natuurmoment aan over in mijn natuurdagboek.
Dit bericht verscheen ook als gastblog op de website en in de Mens en Natuur-nieuwsbrief van IVN Natuureducatie.
Ontdek Nature Journaling met 25 herfst-ideeën
Wil je zelf ontdekken hoe fijn Nature Journaling is? Pak een schetsboek en potlood en ga tien minuten naar buiten. Je hoeft niet te kunnen tekenen: begin simpelweg met kijken, opschrijven en losjes schetsen van iets dat je opvalt: een paddenstoel, een herfstblad of een andere kleine natuurvondst. Inspiratie nodig voor je eerste pagina? Ga naar mijn Startgids Nature Journaling voor beginners of bekijk mijn 25 herfst-ideeën en begin gelijk.
