Ook deze maand neem ik je weer mee de natuur in met mijn schetsboek. Ditmaal onderzoek ik bijzondere vervormingen aan eikenbladen en op eikels. Met loep, fineliners en aquarelpotloden duik ik in de wondere miniatuurwereld van de galwesp. Laat je inspireren en ontdek hoe ook jij je natuurvondsten kunt vastleggen in een natuurdagboek, ook als je (nog) niet kunt tekenen!
Geheimzinnig
“Deze is voor jou”, zegt mijn collega-vrijwilliger en reikt me een mooi eikenblad aan. “Er zit iets bijzonders onder…echt iets voor jouw Nature Journal”. We staan buiten voor duurzaamheidscentrum De Papaver en zijn bezig een workshop voor te bereiden. Ik neem het blad aan en kijk geïnteresseerd. Ik zie niets bijzonders, behalve een stuk of tien piepkleine bruine rondjes. “Bedoel je deze?”, vraag ik, terwijl ik naar de glanzende knopjes wijs. “Ja, die bedoel ik. Leg het straks maar eens onder een loep”, zegt ze terwijl ze geheimzinnig lacht. Ze geeft me ook een paar vreemd vervormde eikels mee.
Vastgeplakt
Wanneer ik klaar ben met de voorbereiding van de workshop, pak ik een loep en leg ik het eikenblad eronder. Voor ik ga tekenen, wil ik eerst heel goed observeren. Ik zie nu dat er twee soorten bruine rondjes aan de onderkant van het blad vastgeplakt zitten: beiden maar een paar millimeter groot. Ik kijk goed en voel eraan met mijn vingers. De ene soort is hard en glanzend en heeft een miniscuul gaatje in het midden. Ze doen me denken aan mini-tulbandjes. De andere soort lijkt meer op pannenkoekjes, maar dan heel erg klein: ze zijn bruin, plat en in het midden iets puntig. Ik maak wat notities en schetsjes. Heel interessant!
Ontdekking
Ik pak nu ook de eikeltjes erbij. Ze zijn bijna niet meer herkenbaar door een grillig, houtachtige substantie die zich eromheen gevormd heeft. Ze voelen een beetje plakkerig aan. Met een zakmes snijd ik een vervormd eikeltje open. Het is keihard en met moeite lukt het me hem door midden te snijden. Wanneer ik hem open voor me leg, zie ik in de verhoute massa een aantal kleine kamertjes. De meesten zijn leeg, maar in een ervan ontwaar ik een zacht, wit, gekromd beestje van een paar millimeter groot…een larve.
Slim insect
Nu pak ik ook mijn fineliners en aquarelpotloden erbij en probeer de vervormingen aan het blad en op de eikel nog preciezer te tekenen. Hoe beter ik kijk, hoe mooier ik deze vreemde schepsels vind. Ondertussen ben ik ook nieuwsgierig geworden wie de makers zijn van deze vreemde vergroeiingen en wat voor larve het is. Het blijkt het werk van verschillende soorten galwespen te zijn: heel kleine wespjes die eitjes leggen onder eikenbladen en op eikels. Bij het leggen van eitjes prikkelt de wesp het blad / de eikel, waardoor de boom abnormaal weefsel vormt rond de eitjes. De eik wordt zo gedwongen een huls te bouwen rond de eitjes om de larven te beschermen.
Onaantrekkelijke samenwerking
Zo ontstaan de bruine ‘mini-tulbandjes’ (satijnen knoopgallen) en de ‘pannenkoekjes’ (lensgallen) aan de onderkant van het blad, net als de vervormde eikels (knoppergallen). Deze omkapselingen beschermen de jonge galwespen en bieden ze voedsel in de vorm van plantenweefsel. En de eik zelf? Die heeft er alleen maar nadeel van, omdat hij er energie door verliest. Het is dus een onaantrekkelijke samenwerking met een parasitair insect, met wonderlijke mini-bouwsels als resultaat. Heel interessant voor mijn Nature Journal…dat dan weer wel.
Dit artikel verscheen ook als gastblog op de site van IVN Natuureducatie Nederland.
Ook starten met Nature Journaling?
Aandacht, nieuwsgierigheid en creativiteit zijn de kernwoorden van Nature Journaling volgens de Wild Wonder Foundation: een krachtige, toegankelijke methode ook voor mensen die (nog) niet kunnen tekenen. Heb je ook zin om te starten met deze ontspannende buitenactiviteit? Ga naar Olga’s gratis Startgids Nature Journaling, pak een potlood en papier en begin gelijk met je eerste pagina!
Happy Nature Journaling!
Over de auteur
Hi! Mijn naam is Olga Karina en ik ben gecertificeerd Wild Wonder Nature Journaling-docent. Ik ben actief als educatie-vrijwilliger bij duurzaamheidscentrum De Papaver in Delft, waar ik workshops Natuurdagboek geef en de Nature Journal Club begeleid. Op deze site deel ik gratis tips en inspiratie voor beginners, zodat ook jij met Nature Journaling kunt beginnen, ook als je (nog) niet kunt tekenen.
